Trong bối cảnh cả nước đang rộn ràng với việc sáp nhập, đổi tên, tinh gọn bộ máy, tôi muốn bàn một chút về startup. Hai ngày công tác vừa qua, tôi có cơ hội gặp và trò chuyện với bốn founder ở các giai đoạn khác nhau. Mỗi câu chuyện đều rất thú vị.
Justin Kan, founder của Twitch, từng nói một câu mà tôi luôn thấy đúng:
"First-time founders are obsessed with product, second-time founders are obsessed with distribution."
Tôi muốn bổ sung thêm:
"Third-time founders are obsessed with disruption."
Câu nói này như một bản đồ vô hình, vạch ra hành trình tư duy của những người dấn thân vào con đường khởi nghiệp.
1. First-time founders: Ám ảnh về sản phẩm
Founder đầu tiên tôi gặp là một người trẻ, đầy nhiệt huyết, đang xây dựng một ứng dụng AI để tối ưu hóa thiết kế và chụp ảnh sản phẩm. Anh ấy nói không ngừng về sản phẩm: tính năng, công nghệ, và cách nó vượt trội hơn mọi thứ trên thị trường. Anh ấy tin rằng nếu sản phẩm đủ tốt, khách hàng sẽ tự tìm đến.
Nghe anh ấy nói, tôi như thấy lại chính mình 20 năm trước. Khi bắt đầu startup đầu tiên, tôi cũng bị ám ảnh bởi sản phẩm, nghĩ rằng nếu tạo ra một thứ hoàn hảo, thế giới sẽ tự động chú ý. Nhưng thực tế khắc nghiệt hơn nhiều.
Đội của tôi từng làm việc thâu đêm, chăm chút từng chi tiết, chỉ để nhận ra rằng không ai quan tâm. First-time founders thường mắc vào cái bẫy lãng mạn:
"Xây đi, rồi họ sẽ đến."
"Làm nhiều tính năng rồi họ sẽ dùng."
Nhưng trong thế giới thực, không ai tự đến cả. Bạn phải mang sản phẩm đến với họ.
2. Second-time founders: Ám ảnh về phân phối
Founder thứ hai tôi gặp từng có một startup CRM khá thành công giai đoạn đầu. Nhưng gần đây, anh ấy phải bán lại công ty cho chủ nợ vì không có đủ ngân sách quảng bá và xây dựng kênh bán hàng.
Giờ đây, anh ấy đang xây dựng một công ty dịch vụ thương mại điện tử, giúp nhà bán hàng bán hiệu quả hơn trên các nền tảng. Anh ấy không còn nói nhiều về sản phẩm, mà tập trung vào cách đưa nó ra thị trường:
- Kênh phân phối
- Partnerships
- Chiến lược marketing
- Giảm chi phí tiếp cận khách hàng
Một sự thay đổi lớn so với lần đầu khởi nghiệp. Anh ấy nhận ra rằng:
"Một sản phẩm tốt mà không ai biết đến thì cũng chỉ là một ý tưởng chết."
Tôi hiểu điều đó, vì tôi cũng đã từng trải qua. Khi làm startup lần hai, tôi không chỉ tập trung vào sản phẩm mà bắt đầu xây dựng mạng lưới, tìm kiếm đối tác, tối ưu hóa kênh phân phối. Kết quả? Startup thứ hai của tôi có traction tốt hơn nhiều.
Distribution không chỉ là việc quảng bá; nó là nghệ thuật của sự hiện diện.
Bạn phải đặt sản phẩm vào đúng tay, đúng lúc.
3. Third-time founders: Ám ảnh về đột phá
Founder thứ ba tôi gặp là một người kỳ cựu, đã có hai lần exit thành công. Anh ấy không nói nhiều về sản phẩm hay phân phối, mà nói về thay đổi cả một ngành công nghiệp.
Anh ấy đang xây dựng một công ty AI với mục tiêu định nghĩa lại cách mọi người tương tác với tiền bạc và tài khoản ngân hàng. Anh ấy không muốn làm tốt hơn, mà muốn làm khác biệt. Anh ấy muốn disrupt cách các ví điện tử và nền tảng banking đang vận hành.
Third-time founders không còn bị cuốn vào chi tiết nhỏ nhặt; họ nhìn vào bức tranh lớn.
Tôi cũng cảm nhận điều này trong chính mình sau nhiều năm. Disruption không phải là một từ hoa mỹ, mà là một cách suy nghĩ. Nó đòi hỏi bạn dám thách thức hiện trạng, dám nhìn xa hơn những gì đang tồn tại.
4. Founder mới & bài học của tôi
Founder thứ tư tôi gặp hôm nay là một người mới, đang ở giai đoạn early-stage, đến tìm tôi để xin lời khuyên. Nhìn anh ấy, tôi tưởng tượng ra cả hành trình phía trước—những giai đoạn mà tôi đã trải qua:
✅ First-time founder: Bị cuốn vào sản phẩm, quên mất thế giới bên ngoài.
✅ Second-time founder: Ám ảnh bởi cách bán hàng & tiếp cận khách hàng.
✅ Third-time founder: Không chỉ tạo ra sản phẩm hay phân phối, mà thay đổi cách business vận hành.
Dù không còn trực tiếp làm founder, tôi vẫn cảm thấy vô cùng đồng cảm. Những bài học thất bại mà tôi đã trả giá bằng tiền ngu giờ đây trở thành kinh nghiệm để chia sẻ.
Tôi tìm kiếm những founder không chỉ muốn tạo ra một sản phẩm tốt hay một hệ thống phân phối hiệu quả, mà muốn thay đổi cách business đó vận hành và tạo giá trị.
Bạn đang ở đâu trong hành trình này?
Nếu bạn là founder, hãy tự hỏi:
🔥 Bạn đang ám ảnh về điều gì?
- Sản phẩm?
- Phân phối?
- Đột phá?
Không có câu trả lời hoàn hảo—chỉ có câu trả lời đúng cho từng giai đoạn.
Thành công không đến từ việc làm tốt mọi thứ cùng lúc, mà từ việc làm đúng thứ cần làm, vào đúng thời điểm.
Hiểu được điều đó, bạn sẽ không chỉ tồn tại, mà còn tạo ra giá trị thực sự.
📌 Nguồn: Nguyễn Xuân Đông